Drabina kompetencji – po co nam w ogóle szkolenia?

Wiele osób twierdzi, że szkolenia nie są im potrzebne i nie widzą potrzeby rozwijania swoich umiejętności. Sytuacja najczęściej zmienia się nagle, pod wpływem pewnego impulsu. Co nim jest? O tym przeczytasz w artykule o drabinie kompetencji, czyli czterech fazach kompetencji.

Ten wpis pomoże Ci zrozumieć proces, który zachodzi, gdy zaczynamy rozumieć, że wiedza i rozwój umiejętności są kluczowe w każdy aspekcie życia. Jednym taka refleksja przychodzi szybciej, jednym wolnej, ale z pewnością dotknęła każdego człowieka, który odniósł w swoim życiu sukces, bez znaczenia czy zawodowy czy prywatny.

Zanim jednak przejdziemy do teorii, pozwól, że przedstawię Ci krótką historię z mojego życia zawodowego, od której wszystko się zaczęło…

shutterstock_736357960-min

Historia, która zapoczątkowała karierę trenera

Zaraz po maturach stanąłem przed wyborem swojej wakacyjnej pracy. Miałem już za sobą dorywczą pracę fizyczną. Nie sprawiała mi jednak przyjemności, wracałem zmęczony do domu nie nie chciało mi się nic robić. 

Pewnego dnia przeszukując ogłoszenia o pracę stwierdziłem, że nie chcę do końca życia pracować fizycznie. Podjąłem decyzję – będę pracował z ludźmi. Nie miałem ku temu predyspozycji: zerowe doświadczenie, a na dodatek byłem zamknięty w sobie i nie lubiłem kontaktu z innymi. Kierowała mną jednak motywacja do zmiany swojego życia. Poszedłem za ciosem i bez zbędnego przemyślania decyzji wysłałem CV do kilku firm i dostałem się do biura nieruchomości. Podobała mi się ta praca. Chciałem jednak czegoś więcej, pragnąłem objąć stanowisko kierownicze. Szybko przekonałem się, że brakuje mi wielu umiejętności, aby otrzymać upragniony awans.

Zacząłem więc szukać wiedzy w internecie, później znalazłem odpowiednie książki, filmy na YouTube, korzystałem z wiedzy właściciela firmy, w której pracowałem. Wszystko to umożliwiło mi rozwój umiejętności oraz zdolność wykorzystania ich w pracy jako agent. W konsekwencji objąłem stanowisko team leadera po zaledwie 3 miesiącach pracy w nowej branży. Wdrażałem się coraz bardziej w swoją nową rolę, czyli szkolenie nowych pracowników. 

Kilka lat później, dzięki zdobytym umiejętnościom otworzyłem własną firmę oraz podjąłem współpracę z Nowodworski Estates na stanowisku trenera. Zacząłem także zauważać z perspektywy zawodu, że wiele czynności, które kiedyś sprawiały mi trudności wykorzystuję już nieświadomie.

CZTERY FAZY KOMPETENCJI w praktyce

Możesz się zastanawiać czemu opowiedziałem Ci swoją historię. Już wyjaśniam. Pewnie zwróciłeś uwagę na pogrubione fragmenty tekstu. Nie są one przypadkowe. Moja historia opowiedziała Ci jak wygląda zastosowanie drabiny kompetencji w praktyce.

Wyróżniamy cztery fazy kompetencji:

  • Nieświadomość niekompetencji
    Kierowała mną motywacja…
  • Świadomość niekompetencji
    Przekonałem się, że brakuje mi wielu umiejętności…
  • Świadomość kompetencji
    Zacząłem szukać wiedzy…
  • Nieświadomość kompetencji
    Wykorzystuję nieświadomie…
Drabina kompetencji-min

Nieświadoma niekompetencja

że nie wiem.

Przecież to proste! Przyjdę i to zrobię, co więcej potrzeba…

Pierwszy etap w drabinie kompetencji to stan, w którym nie jesteśmy świadomi, że czegoś nie wiemy. To właśnie chociażby chwila wejścia nowego pracownika do firmy, czy też start kariery zawodowej jak w moim przypadku. Na tym etapie mamy wiele motywacji i chęci do działania. Rozpiera nas energia, chęć spróbowania czegoś nowego, zmiany dotychczasowego życia czy pracy. Nie czujemy żadnego dyskomfortu wobec braku wiedzy czy umiejętności, bo po prostu nie wiemy, że powinniśmy je posiadać.

Nigdy mi się to nie przyda! Szkolenia są zbędne!

Ten etap może także mieć bardziej negatywny wydźwięk, kiedy to człowiek nie wykazuje żadnych chęci rozwoju. Uważa, że szkolenia są zbędne, bo on przecież wszystko umie. Podważa on także przydatność takich umiejętności. Utrudnia to dodatkowo przekonanie takiej osoby, gdyż jej duma może nie pozwolić później na refleksję i dopuszczenie do siebie myśli, że mogła się mylić.

Warto zauważyć, że nie są to tylko osoby, które siedzą całymi dniami przed telewizorem i są zadowolone z “jakości” swojego życia. Może to być także najbardziej doświadczony pracownik w naszej firmie. Wrócimy do tego po omówieniu ostatniej fazy kompetencji.

ŚWIADOMA niekompetencja

że nie wiem.

To jednak nie jest takie proste, muszę się podszkolić…

Przełomowym momentem, w którym przechodzimy do fazy drugiej jest uświadomienie sobie, że czegoś nie wiemy lub nie umiemy. Powinna do tego dołączyć chęć rozwoju i podnoszenia swoich kwalifikacji. Przełomowa jest tutaj decyzja, którą należy podjąć po zrozumieniu wartości nauczenia się czegoś. Jeśli sami zrozumiemy, że przyniesie nam to korzyści to cały proces nauczania będzie o wiele łatwiejszy. 

Czego chętniej uczyłeś się na studiach: liczenia całek, których zastosowania nikt Ci nie wytłumaczył, czy tego jak motywować ludzi, jeśli wiedziałeś, że będzie to potrzebne w Twojej przyszłej pracy? To właśnie proces uczenia się dorosłychmusisz widzieć zastosowanie i przydatność.

Należy także zwrócić uwagę, że w trakcie tej fazy kompetencji wprowadzony do firmy pracownik prawdopodobnie utraci motywację, po tym jak zobaczy, jak wiele musi jeszcze się nauczyć i uświadomi sobie, że proces wcale nie jest tak łatwy i przyjemny jak sobie to wyobrażał.

To właśnie moment zdobywania wiedzy w różnej postaci. Wiemy, czego nie umiemy, podejmujemy decyzję i planujemy jak tę lukę naprawić. Czytamy artykuły w internecie, książki, uczestniczymy w szkoleniach, itd. Więcej o tym z jakich źródeł zdobywać wiedzę znajdziesz na naszym blogu.

ŚWIADOMA KOMPETENCJA

Wiem,

Wiem jak to zrobić, ale cały czas się uczę…

Trzecia faza kompetencji to etap, w którym widzimy zdobytą wiedzę. Przede wszystkim jednak potrafimy ją wykorzystać w praktyce. Do tej fazy kompetencji dochodzimy, gdy dzięki różnym metodom nauczania wypracujemy praktyczne umiejętności. Dobrym przykładem jest tutaj użycie języka korzyści. Na początku, zaraz po nauczeniu się tej metody musimy skupiać się na tym, by go stosować. Później ćwiczymy i dochodzimy do stanu, w którym nie zastanawiamy się nawet kiedy go użyliśmy. Etap świadomej kompetencji to właśnie to dochodzenie do perfekcji.

Aby wykonać bardziej skomplikowane czynności przy użyciu nowej wiedzy lub umiejętności potrzebujemy więcej czasu. Skupiamy się na samej realizacji, dłuższe procesy dzielimy na mniejsze części. Jesteśmy już jednak na dobrej drodze do pozycji eksperta.

NIEŚWIADOMA KOMPETENCJA

że wiem.

Robię to automatycznie, nie zastanawiam się jak…

Czwarty etap drabiny kompetencji to wręcz automatyczne wykorzystanie zdobytych umiejętności. Wykonując daną czynności nie skupiamy się już na tym JAK ją wykonać. Bardzo często działamy rutynowo, co może być zgubne. Nie dostrzegamy nawet jaką wiedzę zebraliśmy w trakcie drugiej i trzeciej fazy rozwoju kompetencji. Używamy języka korzyści na każdym kroku, a trenujący zawodnik krav magi odruchowo unika ciosu i wyprowadza kontrę. Przykładów można by mnożyć, ale efekt jest ten sam – osiągamy w czymś mistrzostwo. Pracownik, który niegdyś był pod wrażeniem ilości materiału do przyswojenia, dziś jest ekspertem w firmie i uczy innych.

Jestem już tak doświadczony, że umiem wszystko…

Czy dostrzegasz w tym cytacie coś, co już poznałeś w tym artykule? To właśnie etap nieświadomości niekompetencji. Bardzo łatwo w niego popaść w czwartym etapie drabiny kompetencji. Stajemy się ekspertami, którzy spoczęli na laurach. To częsty problem, który przytoczyłem na początku tego artykułu, czyli niechęć do zdobywania wiedzy przez doświadczonych pracowników. Wyznaję jedną zasadę, nie można stanąć w miejscu w swoim rozwoju. Robiąc przerwę tak na prawdę cofamy się. Dotyczy to także umiejętności miękkich, nie tylko technologii czy prawa. Jeśli nie prowadzisz szkoleń i nie edukujesz się jako trener to Twoje zdolności zaczną spadać. Jeśli nie szkolisz się jako manager – coraz gorzej prowadzisz zespół, itd.

W takich sytuacjach można traktować fazy kwalifikację jako cykl. Bardzo często w niego wpadamy nawet w życiu prywatnym. Przeanalizuj ten przykład: 

Zdajesz prawo jazdy, przez pierwsze miesiące jeździsz ostrożnie, skupiasz się na drodze, znakach, przepisach (świadomość kompetencji). W miarę zdobywania doświadczenia dokładasz do tego rozmowy z pasażerami, trzymanie kierownicy jedną ręką (nieświadomość kompetencji). Po pewnym czasie jednak zaczynasz jeździć kompletnie na pamięć, bo przecież: “jestem doświadczonym kierowcą to nie muszę się uczyć przepisów”. Nie śledzisz nowelizacji prawa, zmian w przepisach i to właśnie powrót to etapu nieświadomości niekompetencji (nieświadomość niekompetencji).

WYKORzystanie drabiny kompetencji

Wiesz już jak działają fazy kompetencji. Jak zatem wykorzystać je w praktyce? Przede wszystkim sama świadomość, że one istnieją umożliwi Ci określenie, na jakim etapie jesteś. Jeśli jesteś osobą, która sceptycznie podchodzi do tematu szkoleń to po przeczytaniu tego artykułu powinieneś zauważyć, że być może jesteś na etapie nieświadomości niekompetencji. To właściwy moment, aby zacząć działać i pracować nad swoimi umiejętnościami.

Jeśli jednak problemy są u osób, które chcesz przekonać do rozwoju, np. u Twoich pracowników lub znajomych to przeanalizuj kilkukrotnie ten artykuł, spójrz na pomoce graficzne i postaraj się dogłębnie zrozumieć fazy kompetencji. Jest to bardzo uniwersalne narzędzie, które pomoże Ci zrozumieć proces uczenia się dorosłych i zdiagnozować, na którym etapie znajduje się dana osoba. Twoim zadaniem następnie będzie przekonać ją (chociażby za pomocą języka korzyści), że podnoszenie kwalifikacji da jej wymierne korzyści, a następnie pokierować z wykorzystaniem odpowiednich metod zdobywania wiedzy.

Co dalej...

Jeśli spodobał Ci się ten artykuł i uważasz, że zawiera on przydatną wiedzę, z której mogą skorzystać inni – daj im szansę na rozwój ich umiejętności. Być może podziękują Ci za to, że dzięki Tobie podjęli decyzję taką jak ja przy wyborze kierunku swojej kariery. Udostępnij artykuł za pomocą przycisków poniżej:

Share on facebook
Share on google
Share on twitter
Share on linkedin

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany.

ZALOGUJ SIĘ
PRZEJDŹ DO SZKOLEŃ

Jesteś już zalogowany?

Zacznij zdobywać wiedzę!

ZALOGUJ SIĘ

Nasza strona używa plików cookies w celu zapewnienia najlepszej obsługi.